Odruchy pierwotne: co powinno wygasnąć i dlaczego czasem nie wygasa
ATOS, Moro, STOS - brzmią tajemniczo, a wpływają na koncentrację, postawę i emocje. Prosty przewodnik dla rodziców po diagnozie odruchów.
Odruchy pierwotne to automatyczne wzorce ruchowe, z którymi rodzi się każde dziecko. Pomagają przetrwać pierwsze tygodnie życia: ssać, chwytać, reagować na nagłą zmianę pozycji. Z czasem, gdy dojrzewa układ nerwowy, powinny stopniowo wygasać i ustąpić miejsca ruchom świadomym.
Co dzieje się, gdy odruch zostaje
Czasem ten proces się nie domyka. Odruch nadal uruchamia się w tle i zabiera zasoby, które dziecko mogłoby przeznaczyć na naukę, siedzenie przy stole czy panowanie nad emocjami. Nie jest to wada charakteru ani kwestia dobrej woli - to po prostu niedokończony etap dojrzewania.
Trzy odruchy, o których mówimy najczęściej
- ATOS (asymetryczny toniczny odruch szyjny) - obrót głowy pociąga za sobą wyprost ręki po tej samej stronie. Gdy pozostaje aktywny, utrudnia pisanie, przepisywanie z tablicy i płynne czytanie.
- Moro - pierwotna reakcja na zaskoczenie. Utrzymany w nadmiarze sprawia, że dziecko żyje w stanie ciągłej gotowości: wybucha, męczy się, źle znosi hałas i zmiany.
- STOS (symetryczny toniczny odruch szyjny) - wiąże ruch głowy z napięciem rąk i nóg. Bywa jednym z powodów „oplatania” nóg wokół krzesła i garbienia się przy biurku.
Jak wygląda diagnoza odruchów
Ocena opiera się na testach INPP i elementach metody MNRI według dr Swietłany Masgutowej. Zazwyczaj wystarcza jedno spotkanie: terapeuta prosi dziecko o kilka prostych ruchów i obserwuje, jak ciało na nie odpowiada. Nic nie boli, nie ma sprawdzianu ani ocen.
Praca z odruchami nie polega na wymuszaniu. Polega na tym, by dać układowi nerwowemu dokończyć to, co zaczął.
Co dalej
Po diagnozie rodzic dostaje zestaw krótkich ćwiczeń do wykonywania w domu, najczęściej kilka minut dziennie. Regularność liczy się tu bardziej niż intensywność. Efekty zwykle widać najpierw w drobiazgach: dziecko spokojniej siedzi przy posiłku, łatwiej zasypia, mniej męczy je przepisywanie.
Jeśli rozpoznajesz swoje dziecko w tym opisie, umów konsultację. Ocena odruchów jest szybkim sposobem, by sprawdzić, czy trudności mają podłoże neurorozwojowe.